Van oud kinderspeeltuig tot een bijzondere traditie: het verhaal van Arie, Augustina en Tineke

Gepubliceerd op 15 november 2026 om 08:00

Van de eerste Stepelfstedentocht in 1982 tot de 40e jubileumeditie op 16 mei 2027.

Sommige mensen zijn vanaf het allereerste begin betrokken bij de Stepelfstedentocht. Ze hebben de tocht zien ontstaan, meegemaakt hoe deze groeide en zich jarenlang met hart en ziel ingezet om de deelnemers over de finish te helpen. Arie Draaisma, Augustina Draaisma en Tineke Hamburg zijn drie van die vertrouwde gezichten.

Wat begon met dertien mannen, zelfgebouwde steps en een idee in een Bolswarder kroeg, groeide uit tot een bijzondere tocht waarin sport, uitdaging, gezelligheid en saamhorigheid centraal staan. En hoewel ze inmiddels niet meer allemaal zelf op de step staan, zijn ze nog altijd nauw verbonden met de Stepelfstedentocht.

In aanloop naar de 40e jubileumeditie blikken ze terug op het ontstaan, de bijzondere momenten en de vele jaren waarin ze samen de schouders eronder hebben gezet.

Het idee ontstond in de Blauwpoort

Het verhaal van de Stepelfstedentocht begint in 1982 in café de Blauwpoort in Bolsward. Onder het genot van een biertje ontstond het idee om de Elfstedentocht eens op de step te rijden.

Arie vertelt dat een voetbalploeg van het Bolswarder CAB tegen Johan Velting had gezegd dat ze niet meer gingen steppen, maar eigenlijk toch nog wel een keer wilden. De mannen hadden eerder als afscheid van hun voetbalploeg in drie dagen een rondje om het IJsselmeer gestept.

Johan Velting was daarbij een belangrijke aanstichter. Hij had in Makkum al verschillende steptochten van kroeg naar kroeg gereden en was eerder met de groep rond het IJsselmeer gestept.

En zo ontstond in de Blauwpoort het idee om de Elfstedentocht op de step te doen.

Arie was samen met Tinus een van de eerste deelnemers. Ook in de Blauwpoort werd hard gewerkt. Augustina, Hans Monsma en andere vrijwilligers zorgden daar samen voor de maaltijd voor de steppers.

Het begin van een tocht die inmiddels een bijzonder plekje heeft gekregen in de geschiedenis van Bolsward en Friesland.

Van kinderstepjes naar de eerste dertien steppers

Een idee is mooi, maar hoe krijg je dertien mannen op een step door Friesland?

Daarvoor moest eerst flink gezocht worden. In schuren en hokken werden originele kinderstepjes gevonden. Ook gingen de mannen op zoek naar geschikte wielen. Uiteindelijk bleken wielen van een bolderkar na verschillende testen het perfecte formaat te hebben.

De voorbereidingen duurden maanden. Uiteindelijk kwam de groep uit op dertien steppers.

Meer deelnemers konden er in het begin ook niet mee, want Hans Monsma had maar dertien voetbalshirtjes beschikbaar.

De mannen werden niet meteen serieus genomen. Tijdens de trainingen werden ze door automobilisten nagekeken, kregen ze getoeter te horen en werden er soms vreemde gebaren gemaakt. Toch lieten ze zich niet tegenhouden. Ze wilden laten zien dat het mogelijk was om de Elfstedentocht op de step te rijden.

Steppen voor een goed doel

Om de tocht nog meer betekenis te geven, besloten de mannen er een goed doel aan te verbinden. Dat werd It Mearke in Bolsward, voor mensen met een lichamelijke en verstandelijke beperking. De mannen gingen bij het bedrijf langs om te vragen of ze de naam mochten gebruiken. Er werden verschillende vergaderingen gehouden. Toen duidelijk werd dat de steppers serieus aan het trainen waren en het echt menens was, kregen ze toestemming. De slogan werd: ‘Oud kinderspeeltuig voor kinderspeeltuig.’

Daarmee kreeg de tocht niet alleen een sportieve uitdaging, maar ook een mooi doel.

Om bekendheid te krijgen, werd van alles geprobeerd. Kranten waren in het begin terughoudend, maar een maat van Arie maakte een poster. Hij werkte in de zeefdruk en hielp zo om de tocht onder de aandacht te brengen.

De steppers gingen zelf langs winkeliers om de posters te verkopen en geld binnen te halen. Toen de posters eenmaal in de stad hingen, begon de tocht langzaam bekender te worden.

Veel mensen vroegen zich nog af of het wel mogelijk was. Maar de mannen bleven trainen en voorbereiden. Uiteindelijk besloten ze dat ze de tocht in de nacht wilden starten, zodat ze in de middag weer in Bolsward zouden kunnen finishen.

 Een onvergetelijke start met 2.500 mensen

Na maanden trainen kwam het moment waarop de eerste Stepelfstedentocht daadwerkelijk van start ging. Met dertien man stonden ze klaar voor een bijzondere uitdaging. De start was vlak voor twaalf uur 's nachts bij de Blauwpoort. Vooraf was er nog een meeting.

Toen de steppers de Blauwpoort uit kwamen, wachtte hen een enorme verrassing.

Ze hadden verwacht dat er wat vrienden en kennissen zouden staan. Maar tot hun verbazing stonden er maar liefst 2.500 mensen langs de route bij de start.

De straten stonden vol. De directie van It Mearke was aanwezig om het startschot te geven. Een pistool hadden ze nog niet, dus werd de toeter van de voorrijauto gebruikt.

Na de start stopten de steppers bij de watertoren om hun sponsorshirt aan te trekken. Vanaf dat moment was het echt begonnen. Nu moest het gebeuren!

 Van een warme nacht naar tropische temperaturen

De eerste tocht was een enorme uitdaging. De steppers vertrokken bij ongeveer 18 graden. Dat was in het begin heerlijk, maar gedurende de dag werd het steeds warmer. Uiteindelijk liep de temperatuur op tot tropische omstandigheden. Een hitteprotocol bestond toen nog niet. De mannen kregen onderweg eten en drinken, maar de omstandigheden waren zwaar. Er werden ongeveer 250 broodjes gegeten, 60 liter thee en zo'n 60 liter Isostar gedronken. En behoorlijk veel water. De maaltijd onderweg was behoorlijk stevig. Biefstuk met gebakken uien stond op het menu. Pasta zoals macaroni was toen nog niet echt gebruikelijk.

Volgens Arie was het eten voor veel deelnemers eigenlijk te zwaar op de maag.

Bij Tjerkgaast waren de mannen door de warmte al behoorlijk vermoeid. Arie kreeg in Balk zelfs een black-out. Gelukkig werd er goed voor hen gezorgd. Met sinaasappels en drinken kwam hij weer bij. Anton van der Weide hielp de mannen door ijskoud water over hen heen te gooien. Dat gaf verkoeling en hielp enorm. Ook bij Oudemirdum was het zwaar. De mannen hadden het gevoel dat ze niet veel verder konden. Maar niemand wilde als eerste opgeven. ‘Als hij ophoudt, ga ik wel een kilometer door, maar ik hou niet vanzelf op.’

Dat was de instelling van de groep. Ze haalden kracht uit elkaar, moedigden elkaar aan en zongen onderweg liedjes. Ze kwamen zingend naar Bolsward.

 Een finish om nooit te vergeten

De eerste Stepelfstedentocht was een prestatie die de mannen nooit meer zouden vergeten.

Na een lange dag kwamen ze om één minuut over zeven aan bij de finish in Bolsward.

Helemaal kapot, maar met elkaar. En het mooiste was dat het publiek dat 's nachts bij de start had gestaan, er bij de finish opnieuw stond. Voor Arie was dat een kippenvelmoment.

De start en de finish zijn nog altijd twee van de mooiste herinneringen aan de tocht.

In die tijd was er bij de Blauwpoort een scorebord aan de gevel waarop werd bijgehouden hoe laat de steppers bij verschillende plaatsen waren aangekomen.

Omdat er nog geen portofoons waren, werden de tijden telefonisch doorgegeven.

Er belden zoveel mensen naar de Blauwpoort om te vragen waar de steppers waren, dat het café soms nauwelijks bereikbaar was.

De eerste editie was daarmee niet alleen een sportieve prestatie, maar ook een bijzondere gebeurtenis voor Bolsward.

Arie: van stepper naar materiaalman

Arie heeft de Stepelfstedentocht maar liefst vijftien keer gestept.

En zelfs dat was voor hem niet genoeg. Hij maakte er een compleet Elfstedenweekend van door na de tocht de volgende dag ook nog te gaan fietsen. Naast het steppen heeft Arie zich jarenlang ingezet binnen de organisatie. Hij zat in het bestuur, de feestcommissie en de materiaalcommissie. Toen Jan de Boer stopte met het repareren van steps in de nacht, nam Arie die taak over. Tien jaar lang was hij in de nacht bezig met het repareren en plakken van banden. Daarnaast bouwde hij zelf steps. In de loop der jaren heeft Arie meer dan zeventig steps gebouwd. De mallen die hij ontwierp, worden nog steeds gebruikt. Ook vandaag de dag zijn er huursteps van de Stepelfstedentocht die uit zijn mallen zijn gemaakt. Zo heeft Arie letterlijk een stukje geschiedenis achtergelaten. Ook maakte hij zich altijd sterk voor de oorspronkelijke wielmaat van 12,5 inch. Want zo is de Stepelfstedentocht begonnen en zo hoort het ook te blijven.

Met de step door heel Nederland

Arie heeft zich ook jarenlang ingezet om de Stepelfstedentocht meer bekendheid te geven.

Zo werd onder andere Piet Paulusma benaderd. Ook stond Arie samen met Ton Visser in De Telegraaf toen ze voor de tiende keer gingen steppen.

Een paar dagen voor de tocht werden ze gebeld door het ochtendprogramma Koffietijd, van Hans van Willigenburg en Mireille Bekooij. Arie werd op zijn werk gebeld en ging direct naar huis om een washandje over zijn hoofd te halen, zijn shirt en zijn step in te pakken.

Daarna reed hij richting Hilversum. Helaas stond hij bij de verkeerde studio en was hij te laat voor de live-uitzending. Later diezelfde dag werden ze ook gebeld door de KRO. Daar maakten ze vier uur aan opnames, waarvan uiteindelijk twee minuten op televisie te zien waren. Ook kwam er een Duitse cameraploeg langs om de steppers te filmen. Op 4 januari werden de mannen in en rondom Stavoren gefilmd, zelfs tijdens hagelbuien.

Daarnaast gingen ze naar verschillende wedstrijden buiten Friesland, waaronder in Maastricht. Met posters en promotie maakten ze overal reclame voor de Stepelfstedentocht.

En langzaam maar zeker kwamen er ieder jaar meer deelnemers.

Augustina en Tineke: van EHBO en bezemwagen naar vla schenken in Sloten

Augustina was vanaf het allereerste begin betrokken bij de Stepelfstedentocht.

Tijdens de eerste editie stond ze samen met Hans Monsma en andere vrijwilligers in de Blauwpoort om eten te bereiden voor de steppers. Ook Tineke Hamburg kwam al vroeg in aanraking met het Stepelfstedentochtvirus. Dat gebeurde via de familie Draaisma. Augustina is een goede vriendin en woonde bij haar in de buurt. Tineke begon samen met Augustina bij de EHBO en in de bezemwagen. Dat deden ze tijdens de tweede en derde editie. Daarna gingen ze ook dag en nacht mee. Samen met Henk Schotanus reden de dames mee. Ze werden in die tijd ook wel het ‘vreetbusje’ genoemd, omdat ze altijd wel iets lekkers bij zich hadden.

Tijdens een gezellig vrijwilligersfeestje, na een avond met een paar biertjes en een weddenschap van een kratje bier konden ze er niet meer onderuit en ontstond het idee dat Augustina en Tineke ook wel eens zelf konden gaan steppen.

Augustina heeft inmiddels tien keer de tocht gestept.

Tineke heeft de tocht drie keer gestept. Tijdens haar vierde deelname stapte ze in Sneek af, omdat ze te weinig had getraind. Maar stoppen met de Stepelfstedentocht? Dat deed ze niet.

Ze bleef ieder jaar als vrijwilliger helpen.

Vla schenken: een traditie die blijft

Toen Roelien Goeman stopte met vrijwilligerswerk en het vla schenken, namen Augustina, Tineke en Arie het vla schenken in Sloten over. Voorheen stonden ze in Spannenburg, maar daar mocht het vanwege veiligheid en klachten van bewoners op een gegeven moment niet meer. Tijdens het vla schenken had Arie ook regelmatig dienst als plakbus.

Zijn motto was duidelijk:

‘Niemand houdt op met materiaalpech, want ik heb materiaal genoeg in de bus.’

En dat was niet zomaar een uitspraak. Arie, Augustina en Tineke weten als geen ander hoe belangrijk het is om deelnemers onderweg te helpen. Augustina vond het zelf altijd heerlijk om vla te krijgen tijdens de tocht. Ze is niet echt een grote eter, maar vla kun je gemakkelijk naar binnen werken. Dat was voor haar een fijne manier om weer wat energie te krijgen.

Augustina heeft inmiddels alles tien keer gedaan: steppen, wandelen, fietsen. Tineke merkte op een gegeven moment dat trainen steeds minder werd en de motivatie om zelf te steppen ook. Daarom besloot ze liever achter de schermen iets voor de tocht te doen. Maar het Stepelfstedentochtvirus bleef.

Iedere keer als de tocht weer plaatsvond en ze de start zag, begon het toch weer te kriebelen. En inmiddels is het vla schenken in Sloten een echt familiegebeuren geworden. De hele familie helpt mee.

Voor Augustina en Tineke is het een uitje waar ze ieder jaar naar uitkijken.

Augustina zegt: ‘Als je het niet doet, is je Pinksteren niet helemaal compleet.’

En Tineke geeft toe dat ze soms denken dat ze ermee moeten stoppen. Maar uiteindelijk is het toch weer: ‘Het is hartstikke leuk.’

Na de herstart in Bolsward gaan ze rustig richting Sloten. Daar zetten ze alles klaar en maken ze er samen een gezellige dag van. Inmiddels hoort daar ook een traditie bij: na afloop met z'n allen nog even een patatje eten.

Samen finishen, samen helpen

Voor Arie, Augustina en Tineke draait de Stepelfstedentocht niet om wie het snelste is.

Het gaat om samen. Augustina vertelt dat ze vroeger altijd de afspraak hadden: als je met een ploegje start, finish je ook met elkaar. Hoe lang je erover doet, maakt niet uit. Zolang je maar samen binnenkomt. De sfeer onderweg, de mensen die aanmoedigen en de gemoedelijkheid maken de tocht bijzonder. Niet ieder voor zich, maar met elkaar. Als iemand het moeilijk heeft, help je elkaar erdoorheen. Je let op elkaar. En dat is volgens hen nog altijd de kracht van de Stepelfstedentocht.

 De tocht is veranderd, maar de saamhorigheid blijft

In de loop der jaren is er natuurlijk veel veranderd. De Stepelfstedentocht is groter geworden. De veiligheid is verbeterd, er is helmplicht en de verlichting is beter. Ook het materiaal is veel beter dan vroeger. Maar de tocht blijft een uitdaging.

Arie herinnert zich nog nachten waarin er zoveel banden moesten worden geplakt dat ze op een gegeven moment niet meer wisten hoeveel het er waren. Tijdens een zware editie stopten ze met tellen bij de 25e band. Andere volgauto's werden gevraagd om extra materiaal te brengen. Ook Freddy Kroontje werd in de nacht gebeld om te helpen. Het slechte weer maakte het nog moeilijker. Toen de mannen bij Dokkum aankwamen, waren hun handen zwart en smerig van alle reparaties. Door de verkrampte handen konden ze geen banden meer op de steps krijgen. Freddy nam het uiteindelijk over.

Maar ook dat hoort bij de geschiedenis van de tocht. En bij de inzet van de vrijwilligers.

Een paar schoenen maken het verschil

Een bijzonder verhaal dat Arie nooit is vergeten, speelde zich af in Oudemirdum.

Een dame had materiaalpech en kon niet verder op haar eigen schoenen.

Arie besloot haar zijn eigen schoenen te geven, zodat zij de Stepelfstedentocht kon uitrijden.

Later, toen hij haar opnieuw tegenkwam, vertelde ze dat de schoenen goed hadden geholpen. Bij de finish bedankte ze Arie opnieuw. Ook haar ouders waren verbaasd en dankbaar. Ze vonden het bijzonder dat de vrijwilligers dag en nacht klaarstonden om deelnemers te helpen. En dat is precies waar het volgens Arie om draait: je bent er voor de deelnemers. Je bent er om iedereen over de finish te krijgen.

Vrijwilligers zijn onmisbaar

Na 25 jaar in het bestuur van de Stepelfstedentocht te hebben gezeten, besloot Arie dat het tijd was om op een andere manier verder te gaan. De organisatie was goed opgezet en alles draaide. Als bedankje kreeg hij een ketting met een zilveren step en mocht hij het startschot geven. Dat was een bijzonder moment. Tijdens het interview werd hem gevraagd waarom hij huilde. Zijn antwoord was eigenlijk heel eenvoudig: ze gingen weg zonder hem.

Al die jaren was hij erbij geweest. Op de step of in de materiaalwagen. Het was dankbaar werk geweest. En dat geldt niet alleen voor Arie. Ook Augustina en Tineke weten hoe belangrijk vrijwilligers zijn. Of je nu in het bestuur zit, stempelt, verkeersregelt, in de catering helpt of deelnemers onderweg ondersteunt: iedereen is nodig.

Hoe groter de groep deelnemers, hoe belangrijker de verkeersregelaars worden. Maar iedere vrijwilliger heeft zijn eigen waarde. Want als deze mensen er niet zijn, is er geen Stepelfstedentocht. Iedereen die zijn tijd beschikbaar stelt, helpt mee om de tocht mogelijk te maken. En hoe klein je bijdrage ook is, je maakt verschil.

Een extra steuntje in de rug in Sloten

Het vla schenken in Sloten is niet zomaar een stop onderweg. Het is een moment waarop deelnemers even kunnen bijkomen. Sloten is een lastig stuk van de tocht. De steppers zijn er bijna, maar moeten nog net een stuk verder. Veel deelnemers zitten er dan al behoorlijk doorheen. Een beetje vla, een korte pitstop en een aanmoediging kunnen dan precies zijn wat ze nodig hebben. Voor Arie, Augustina en Tineke is het mooi om te zien dat ze deelnemers daarmee weer op weg kunnen helpen. De saamhorigheid en gezelligheid zijn voor hen de belangrijkste redenen om dit vrijwilligerswerk te blijven doen. En dat doen ze samen met de rest van de familie.

Op naar de 40e jubileumeditie

Op zondag 16 mei 2027 vindt de 40e jubileumeditie van de Stepelfstedentocht plaats.

Voor Arie, Augustina en Tineke is het bijzonder om te zien dat de tocht na al die jaren nog steeds bestaat. Er zijn momenten geweest waarop het onzeker was of de tocht wel door kon gaan. Door corona, te weinig deelnemers en een periode waarin er maar weinig bestuursleden waren, stond de organisatie voor moeilijke keuzes.

Arie herinnert zich dat hij samen met Cor van der Zee een tijdlang met z'n tweeën de tocht moest regelen. Er werd zelfs getwijfeld of ze moesten stoppen of doorgaan. Gelukkig groeide het bestuur daarna weer. En nu kijken ze vooruit naar een bijzondere jubileumeditie.

Arie heeft zijn wens al klaar: ‘Op naar de vijftigste editie en dat ik er dan nog bij mag zijn.’

Voor hem is de Stepelfstedentocht een bijzondere, grote uitdaging. Maar ook saamhorigheid, gezelligheid en plezier horen erbij. Augustina en Tineke blijven zich met enthousiasme inzetten zolang ze het leuk vinden. En dat is precies wat de tocht nodig heeft.

Twijfel je om vrijwilliger te worden? Gewoon doen!

Arie, Augustina en Tineke hebben één duidelijke boodschap voor iedereen die twijfelt om vrijwilliger te worden: Gewoon doen! Je hoeft niet zelf op de step te staan om onderdeel te zijn van de Stepelfstedentocht. Er zijn zoveel verschillende taken waarbij je kunt helpen.

Van het bestuur tot de verkeersregeling, van de catering tot het Vla schenken in Sloten.

Iedereen kan op zijn eigen manier bijdragen. En het mooie is: je krijgt er veel voor terug.

Gezelligheid, bijzondere ontmoetingen, mooie herinneringen en het gevoel dat je samen iets neerzet. Want de Stepelfstedentocht is niet alleen een tocht voor de deelnemers. Het is een tocht van iedereen die eraan meewerkt. 

Een blijvend plekje in het stephart

Arie, Augustina en Tineke zijn samen met de familie Draaisma al jarenlang betrokken bij de Stepelfstedentocht. Ze hebben de tocht zien groeien, meegemaakt hoe er steeds meer deelnemers kwamen en zich op verschillende manieren ingezet om de tocht mogelijk te maken.

Van de eerste kinderstepjes en het bereiden van eten in de Blauwpoort tot het bouwen van steps, het repareren van banden en het schenken van vla in Sloten. Hun verhaal laat zien hoeveel mensen er achter de schermen nodig zijn om de Stepelfstedentocht mogelijk te maken.

En hoe bijzonder het is dat vrijwilligers zich jarenlang blijven inzetten.

We hopen dat Arie, Augustina, Tineke en de rest van de familie Draaisma nog vele jaren betrokken blijven bij de Stepelfstedentocht.

We bedanken hen voor alles wat ze hebben gedaan en nog steeds doen.

Net zoals Tinus en Anja hebben ook zij een speciaal plekje veroverd in het stephart van de Stepelfstedentocht.

 Tijdens de 40e jubileumeditie op 16 mei 2027 zijn Arie, Augustina, Tineke en de rest van de familie te vinden bij de vla post in Sloten.

Want één ding is zeker:

De Stepelfstedentocht is veel meer dan alleen steppen. Achter iedere bijzondere tocht staan mensen met een groot hart. Arie, Augustina, Tineke en alle andere vrijwilligers hebben samen bijgedragen aan de geschiedenis van de Stepelfstedentocht. En daar zijn we ontzettend dankbaar voor!

Geschreven door Anne Ilona Sieperda. | Stepelfstedentocht

Reactie plaatsen

Reacties

Er zijn geen reacties geplaatst.